Avrupa Erişilebilirlik Yasası (EAA) Kimleri Kapsar?

Avrupa Erişilebilirlik Yasası (EAA), kapsamdaki ürün ve hizmetleri üreten, ithal eden, dağıtan veya AB’deki tüketicilere sunan işletmeler için geçerlidir. Şirketin nerede kurulduğu belirleyici değildir. EAA aslında bir AB direktifidir (Direktif (AB) 2019/882). Her üye devlet bu direktifi kendi ulusal yasasıyla uygular. Başlıca sektörler e-ticaret, tüketici bankacılığı, elektronik iletişim, yolcu taşımacılığı, e-kitaplar ve görsel-işitsel medyadır. Gereklilikler 28 Haziran 2025'ten beri uygulanır. Bazı istisnalar ve geçiş düzenlemeleri geçerli olabilir.

EAA’ya Hangi İşletmeler Uymak Zorundadır?

Kapsamdaki ürünleri AB pazarına süren veya AB’deki tüketicilere kapsamdaki hizmetleri sunan işletmelerin EAA yükümlülükleri olabilir. Kapsam üç şeye bağlıdır: sunulan ürün veya hizmet, geçerli ulusal kurallar ve olası istisnalar. İşletmeler, AB erişilebilirlik gerekliliklerini karşılamaları gerekip gerekmediğini anlamak için yükümlülüklerini değerlendirmelidir.

EAA, AB Dışındaki İşletmeler İçin de Geçerli mi?

Evet. EAA, AB dışında kurulmuş işletmeler için de geçerli olabilir. Önemli olan, kapsamdaki ürünleri AB pazarına sürmeleri veya AB’deki tüketicilere kapsamdaki hizmetleri sunmalarıdır. ABD, Birleşik Krallık veya Türkiye merkezli bir şirketin de bu nedenle yükümlülükleri olabilir. Bazı istisnalar vardır. Hizmet sunan mikro işletmeler hizmet gerekliliklerinden muaftır. Mikro işletme, 10'dan az çalışanı olan ve yıllık cirosu veya bilanço toplamı 2 milyon avroyu aşmayan işletmedir. Gereklilikler ve yaptırımlar ülkeden ülkeye değişebilir.

EAA Gerekliliklerini Hangi Ürün ve Hizmetler Karşılamalı?

EAA, ürünler ve hizmetler için ayrı kapsam listeleri belirler. Bir ürün veya hizmet bu listelerde yer alıyorsa ilgili erişilebilirlik gerekliliklerini karşılamalıdır.

Ürünler

• Bilgisayarlar ve işletim sistemleri: Tüketicilere yönelik genel amaçlı bilgisayar donanımı ve işletim sistemleri.
• Tüketici terminal ekipmanları: Elektronik iletişim veya görsel-işitsel medya hizmetlerine erişmek için kullanılan akıllı telefonlar ve benzeri cihazlar.
• Self-servis terminaller: ATM’ler, ödeme terminalleri, bilet makineleri ve check-in makineleri.
• E-kitap okuyucular: E-kitaplara erişmek için kullanılan cihazlar.

Hizmetler

• Elektronik iletişim hizmetleri: Telefon ve benzeri iletişim hizmetleri.
• Görsel-işitsel medya hizmetleri: Görsel-işitsel içeriğe erişim sağlayan hizmetler ve arayüzler.
• Yolcu taşımacılığı hizmetleri: Hava, otobüs, demiryolu ve deniz yolu taşımacılığında web siteleri, mobil uygulamalar, e-biletler, rezervasyon sistemleri ve seyahat bilgileri. Şehir içi, banliyö ve bölgesel taşımacılıkta yalnızca self-servis terminaller kapsamdadır.
• Tüketici bankacılığı hizmetleri: Kimlik doğrulama, elektronik imza, güvenlik ve ödeme dahil dijital bankacılık işlevleri.
• E-kitaplar: Dijital kitaplar ve bunlara erişim için kullanılan özel yazılımlar.
• E-ticaret hizmetleri: Erişilebilir kimlik doğrulama ve ödeme süreçleri dahil, online mağazalar ve dijital satın alma akışları.
• Acil iletişim: Avrupa acil durum numarası 112'ye yapılan aramaların yanıtlanması. Bu kalem için son tarih 28 Haziran 2027'dir.

Ekonomik Aktörlerin EAA Sorumlulukları Nelerdir?

EAA, tedarik zincirindeki her aktöre ayrı sorumluluklar verir. Yükümlülükler, ürün tasarımından uygunluk değerlendirmesine, doğrulamadan piyasa gözetim makamlarıyla iş birliğine kadar uzanır.

• Üreticiler: Kapsamdaki ürünleri erişilebilirlik gerekliliklerine uygun tasarlar ve üretir. Uygunluk değerlendirmesi yapar, teknik dokümantasyon hazırlar, AB uygunluk beyanı düzenler ve gerektiğinde CE işareti uygular.
• Yetkili temsilciler: Üreticinin yazılı yetkisiyle belirlenen görevleri yerine getirir. Bu görevler dokümantasyonu hazır tutmayı ve piyasa gözetim makamlarıyla iş birliği yapmayı içerebilir.
• İthalatçılar: AB dışından gelen ürünlerin gerekliliklere uygun olduğunu, ürünü AB pazarına sürmeden önce doğrular. Uygunluk belgelerini, gerektiğinde CE işaretini, talimatları ve iletişim bilgilerini kontrol eder.
• Distribütörler: Ürünleri piyasada bulundururken gerekli özeni gösterir. Uygunluk bilgilerini ve işaretleri kontrol eder. Bir ürünün uygun olmadığından şüphelenirse gerekli önlemi alır.
• Hizmet sağlayıcılar: Kapsamdaki hizmetleri erişilebilirlik gerekliliklerine uygun tasarlar ve sunar. Hizmetin bu gereklilikleri nasıl karşıladığını genel şartlarında veya eşdeğer bir belgede kamuya açıklar. Uyumsuzluk tespit edilirse düzeltici önlem alır.

İşletmenizin EAA Kapsamında Olup Olmadığını Nasıl Belirlersiniz?

İşletmeler, AB erişilebilirlik gerekliliklerini karşılamaları gerekip gerekmediğini anlamak için yükümlülüklerini değerlendirmelidir. Kapsamda olduğunuzu düşünüyorsanız EAA uyumluluğu sürecinize buradan başlayabilirsiniz.

EAA’nın işletmeniz için geçerli olup olmadığını anlamak için ürünlerinizi, hizmetlerinizi, hedef pazarlarınızı ve tedarik zincirindeki rolünüzü değerlendirin. Aşağıdaki kontrol listesi bu değerlendirmede yol gösterir:

• Hedef pazarınızı kontrol edin: Merkeziniz AB dışında olsa bile AB’deki tüketicilere ürün satıyor veya hizmet sunuyor musunuz?
• Kapsamı belirleyin: E-ticaret, tüketici bankacılığı, elektronik iletişim, e-kitap veya yolcu taşımacılığı gibi kapsamdaki bir sektörde faaliyet gösteriyor musunuz?
• Rolünüzü tanımlayın: Üretici, ithalatçı, distribütör, yetkili temsilci veya hizmet sağlayıcı mısınız? Rolünüz yasal sorumluluklarınızı belirler.
• İstisnaları inceleyin: Hizmetler için mikro işletme istisnasından yararlanabilir misiniz? Belgelenmiş bir orantısız yük istisnası uygulanabilir mi?
• Gereklilikleri eşleştirin: Ürün veya hizmetlerinize uygulanan erişilebilirlik gerekliliklerini ve ilgili ulusal yasaları belirleyin.
• Değerlendirin ve belgeleyin: Web sitelerinizi, mobil uygulamalarınızı ve hizmet akışlarınızı otomatik ve manuel denetimlerle değerlendirin. Sorunları önceliklendirin, düzeltin ve kararlarınızı belgeleyin.

EAA Gereklilikleri Tüm AB Üye Devletlerinde Geçerli mi?

Evet. EAA gereklilikleri 28 Haziran 2025'ten beri uygulanır. Her üye devlet bu gereklilikleri Direktif (AB) 2019/882'yi aktaran kendi ulusal yasasıyla uygular. Direktif, belirli ürün ve hizmetler için AB genelinde ortak erişilebilirlik gereklilikleri belirler. Bu da işletmelere AB’deki müşterilerine daha tutarlı bir çerçeveyle hizmet verme imkânı sağlar. Ancak denetim süreçleri, yetkili makamlar ve yaptırımlar ülkeden ülkeye değişebilir. İşletmeler bu nedenle her pazarın ulusal kurallarını kontrol etmelidir.