Gelişen teknoloji, daha önce “imkansız” olarak görülen pek çok şeyin aslında doğru yöntemlerle ne kadar uygulanabilir olacağını gözler önüne serdi. Film ya da dizi izlemek, oyun oynamak gibi eğlence alışkanlıkları, bundan 20 sene önce görme engelliler için çok sınırlı bir deneyim sunuyordu. Ulaştığımız noktada, görme engellilerin izledikleri içerikleri tanıması için artık pek çok yöntem var.
Görme Engelliler Film veya Dizi İzleyebilir mi?
Kısaca cevap vermek gerekirse evet, görme engelliler film veya dizi izleyebilir. Tabii burada bahsettiğimiz “izlemek” kavramı film ve dizilerdeki işitsel öğeler değil, görsel öğeler, zira müzikler, konuşmalar ve diğer işitsel unsurlar, görme engelli bir izleyici tarafından rahatlıkla anlaşılabilir.
Ama tahmin edileceği üzere bir film ya da dizi, sadece işitsel öğelerden oluşmaz. Sahnenin çekildiği ortam, karakterlerin dış görünümü ve konuşma esnasındaki yüz ifadeleri, sahne esnasındaki çekim açıları ve sahnenin arka planı da, çekilen bir hikayenin en önemli parçaları arasındadır. Sadece diyalog ve müziklerle, hikayenin sadece yarısı anlatılmış olur.
Görmeden Bir Filmin Hikayesi Nasıl Takip Edilir?
İşte o hikayenin geri kalanı anlamak için, o boşluğu tamamlayan çok kritik bir araca ihtiyacımız var, sesli betimleme. İçeriğin türü ne olursa olsun, (aksiyon filmi, duygusal dizi, çizgi film vs.), sesli betimlemeler görme engelli izleyicilerin imdadına yetişir.
Sesli Betimleme Nedir ve Nasıl Çalışır?
Sesli betimleme, bir içerikte karakter diyaloglarının bulunmadığı bir anda, dışarıdan bir sesle karakterlerin yüz ifadesinin, çekim ortamının, karakterlerin hareketlerinin ve diğer görsel unsurların, harici bir ses tarafından uygun şekilde seslendirilmesidir. Sesli betimleme, görme engellilerin film veya dizi sahnelerini anlamlandırmalarına yardımcı olur. Sesli betimleme genelde şu şekillerde izleyicilere sunulur:
- Canlı betimleme: Bir sinema salonunda veya filmin canlı olarak izlendiği bir ortamda, o filmin uzman bir kişi tarafından anlık olarak betimlenmesidir. Bunun için konuda uzman bir kişiyle anlaşma sağlanır.
- Önceden betimlenmiş film veya dizi: Bu tür içeriklerde film veya dizi, betimlemeyi içerecek şekilde düzenlenir. İlgili film ya da dizi herhangi bir CD'den ya da USB bellekten çalıştırıldığında, içerik doğrudan sesli betimlemeyle oynatılmaya başlar.
- Dijitalde yapay zekâ betimlemesi: Son zamanlarda kullanılmaya başlanan dijitalde yapay zekâ betimlemesinde; Netflix, Disney+, Amazon Prime gibi dijital platformların çoğunlukla özgün içeriklerinde sesli betimleme, doğrudan yapay zekâ tarafından oluşturulur. Aynı şekilde betimleme, yine yapay zekâ tabanlı bir ses tarafından seslendirilir.
Sesli Betimlemede Ortak Bir Standart Var mı?
Hayır, sesli betimlemede ortak bir betimleme biçimi yok. Kimi film veya dizide çok detaylı sahne, karakter ve ortam betimlemeleri duyulurken, kimisinde ise daha az ayrıntıya rastlamak mümkündür. Ancak çoğu zaman her iki betimleme yöntemi de ihtiyaç duyulan detayların alınmasını sağlar.
Türkiye'de Sesli Betimleme Kimler Tarafından Yapılıyor?
Türkiye'de filmler için sesli betimleme, Sesli Betimleme Derneği tarafından yapılmaktadır. Görme engelliler, talep etmeleri halinde sesli betimleme içeren film veya dizilere bu dernek aracılığıyla ulaşabilir, bir film için sesli betimlemeli versiyon talep edebilirler
Sesli betimlemeli film veya dizilerin sayısı her geçen gün artmaktadır, ayrıca günümüzde dijital platformlarda yayınlanan film ve dizilerin önemli bir kısmına, aynı günde sesli betimlemeyle ulaşmak mümkündür. Gelişen yapay zekânın, gelecekte sesli betimlemenin önündeki pek çok engeli ortadan kaldıracağı kesin.
