Kısa yanıt
Erişilebilirlik Uygunluk Raporu (ACR), belirli bir ürünün belirli bir sürümünün WCAG gibi tanımlı bir erişilebilirlik standardı karşısında nerede durduğunu kayda geçiren belgedir. Genellikle VPAT şablonu üzerine kurulan, ölçüt ölçüt hazırlanmış bir kayıttır ve ürünün hangi gereksinimleri karşıladığını, kısmen karşıladığını ya da hiç karşılamadığını gösterir.
Erişilebilirlik Uygunluk Raporu nedir?
Erişilebilirlik Uygunluk Raporu (ACR), bir dijital ürünün, web sitesinin ya da uygulamanın WCAG, Section 508 veya EN 301 549 gibi tanınmış erişilebilirlik standartlarını ne ölçüde karşıladığını açıklayan bir belgedir.
ACR genellikle Gönüllü Ürün Erişilebilirlik Şablonu (VPAT) kullanılarak hazırlanır ve ürünün erişilebilirlik özellikleri, sınırlılıkları ve belirli erişilebilirlik ölçütleriyle uyum düzeyi hakkında bilgi verir.
Erişilebilirlik Uygunluk Raporunun amacı nedir?
Erişilebilirlik Uygunluk Raporunun (ACR) amacı, bir dijital ürünün, web sitesinin ya da uygulamanın WCAG, Section 508 veya EN 301 549 gibi erişilebilirlik standartları karşısındaki durumunu açık biçimde ortaya koymaktır.
ACR, kurumların erişilebilirlik durumunu iletmesine, iyileştirme gereken alanları belirlemesine ve müşterilere, satın alma ekiplerine ve diğer paydaşlara şeffaflık sunmasına yardımcı olur.
Erişilebilirlik Uygunluk Raporu neden kullanılır?
ACR yaygın olarak şu amaçlarla kullanılır:
- Erişilebilirlik çabalarını göstermek — bir ürünün tanınmış erişilebilirlik gereksinimleri karşısında nasıl değerlendirildiğini ortaya koymak.
- Satın alma kararlarını desteklemek — kurumların ve alıcıların satın almadan önce ürünün erişilebilirlik yeteneklerini anlamasına yardımcı olmak.
- Erişilebilirlik boşluklarını belirlemek — iyileştirme gerekebilecek alanları öne çıkarmak.
- Değerlendirme sonuçlarını belgelemek — test yöntemlerinin, bulguların ve uyum düzeylerinin kaydını sunmak.
Erişilebilirlik Uygunluk Raporu tam erişilebilirliği garanti etmez ve bir sertifika işlevi görmez. Bunun yerine bir erişilebilirlik değerlendirmesinin sonuçlarını belgeler ve kurumların erişilebilirlik iyileştirmeleri konusunda bilinçli karar vermesine yardımcı olur.
Erişilebilirlik Uygunluk Raporu ile VPAT arasındaki fark nedir?
Erişilebilirlik Uygunluk Raporu (ACR) ile Gönüllü Ürün Erişilebilirlik Şablonu (VPAT) yakından ilişkilidir ama aynı şey değildir.
VPAT, bir ürünün erişilebilirliğini WCAG, Section 508 ya da EN 301 549 gibi standartlar karşısında değerlendirmek için kullanılan bir şablondur. Kurum, ürünün belirli erişilebilirlik ölçütleri karşısındaki durumunu belgeleyerek VPAT'i doldurur.
Erişilebilirlik Uygunluk Raporu (ACR) ise bu değerlendirmenin sonuçlarını sunan tamamlanmış belgedir. Başka bir deyişle VPAT raporlama çerçevesi, ACR ise bu çerçeveden üretilen nihai erişilebilirlik değerlendirme raporudur.
VPAT ile ACR arasındaki temel farklar
| VPAT | ACR |
|---|---|
| Erişilebilirlik değerlendirmesi yapmak için kullanılan şablon | Değerlendirme sonuçlarını içeren tamamlanmış rapor |
| Değerlendirmenin yapısını ve ölçütlerini sağlar | Uyum düzeylerini ve bulguları belgeler |
| Erişilebilirlik raporu hazırlamanın temeli olarak kullanılır | Müşteriler, satın alma ekipleri ya da paydaşlarla paylaşılır |
VPAT bir sertifika anlamına gelmez; ACR de ürünün tamamen erişilebilir olduğunu garanti etmez. İkisi de erişilebilirlik performansını belgelemek ve ürünün mevcut erişilebilirlik durumu hakkında şeffaflık sağlamak için birer araçtır.
Bir ACR'de hangi erişilebilirlik standartları yer alır?
ACR'lerin çoğunun temelini oluşturan VPAT şablonu üç standart etrafında kuruludur ve tek bir rapor, tedarikçinin hedeflediği pazar ve alıcılara göre bunlardan birine, ikisine ya da üçüne birden atıf yapabilir: WCAG, Section 508 ve EN 301 549. Her standardın kendi sürüm geçmişi ve şablonda kendi tablosu vardır; dolayısıyla birden fazla standarda atıf yapan bir ACR, birbirine zımbalanmış üç ayrı rapor değildir — örtüşen ama birbirinden ayrı ölçüt kümeleri karşısında test edilmiş tek bir üründür.
Belirli bir ACR'de hangi standartların yer alacağı genellikle tedarikçinin raporu kimin okuyacağına dair beklentisini yansıtır. Yalnızca ABD federal kurumlarına satış yapan bir şirket sadece Section 508'e atıf yapan bir rapor üretebilir; uluslararası satış yapan bir şirket ise ABD federal satın alması dışındaki alıcıları kapsadığı için genellikle WCAG ve EN 301 549'u da ekler.
WCAG bir Erişilebilirlik Uygunluk Raporunda nasıl yer alır?
Bir ACR'deki bulguların çoğunun karşısında test edildiği teknik başarı ölçütlerini WCAG sağlar; çünkü hem Section 508 hem EN 301 549 kendi ayrı teknik ölçütlerini tanımlamak yerine WCAG'yi içerir. Pratikte bu, ACR'nin "WCAG" bölümünün çoğu zaman raporun en ayrıntılı kısmı olması demektir — renk kontrastı, klavyeyle kullanılabilirlik ve metin alternatifleri gibi konulardaki ölçüt ölçüt bulgular burada yer alır.
ACR'lerin çoğu WCAG 2.1 ya da 2.2, AA düzeyi karşısında raporlanır; çünkü alıcıların önemsediği satın alma kuralları ve hukuki içtihat bu düzeye atıf yapar. Yalnızca A düzeyi uyumu iddia eden bir rapor, A düzeyi teknik olarak geçerli ve test edilebilir bir iddia olsa da, alıcıların çoğunun aradığından daha dar bir şey söyler.
Section 508 bir Erişilebilirlik Uygunluk Raporuyla nasıl ilişkilidir?
Section 508, ABD federal kurumlarının erişilebilir bilgi ve iletişim teknolojisi satın almasını zorunlu kılan federal yasadır ve ACR'lerin çoğunun üzerine kurulduğu VPAT şablonunun da kaynağıdır. Section 508'e atıf yapan bir ACR, özellikle bu satın alma bağlamıyla ilgili bir iddiada bulunur: federal alıcıya, ürünün kurumun satın almadan önce yasal olarak dikkate almak zorunda olduğu teknik gereksinimleri karşılayıp karşılamadığını söyler.
ACR'deki Section 508 tablosu WCAG ölçütleriyle yakından örtüşür; çünkü Section 508'in güncel düzenlemesi ayrı teknik gereksinimler tanımlamak yerine WCAG 2.0 AA düzeyini atıfla içerir. Section 508'in WCAG'ye eklediği şey kapsamdır — yalnızca web içeriğini değil, yazılım platformlarını, yazarlık araçlarını ve destek dokümantasyonunu da kapsar.
EN 301 549 bir ACR'nin neresinde durur?
EN 301 549, AB erişilebilirlik mevzuatı boyunca atıf yapılan teknik standarttır; onu içeren bir ACR, AB kamu satın alma kuralları ya da Avrupa Erişilebilirlik Yasası kapsamındaki alıcılar için geçerlilik sinyali verir. Section 508 gibi web içeriği için WCAG üzerine kuruludur ama daha da ileri gider: WCAG'nin tek başına ele almak üzere yazılmadığı telekomünikasyon ekipmanlarını, donanımı ve diğer BİT ürünlerini de kapsar.
Hem ABD federal hem AB pazarına satış yapan bir tedarikçi için yalnızca Section 508'e dayalı bir ACR, iki standart ortak bir WCAG temeli paylaşsa da AB yükümlülükleri için yeterli değildir. Teknik içerikteki örtüşme uyum kapsamının aynı olduğu anlamına gelmez; bu yüzden her iki pazarı hedefleyen bir ACR genellikle birini diğerinin yerine koymak yerine üç standardı yan yana raporlar.
Hangi ürünler için Erişilebilirlik Uygunluk Raporu hazırlanabilir?
Tanımlı bir erişilebilirlik ölçüt kümesi karşısında test edilebilen her ürün için ACR hazırlanabilir; biçim web siteleriyle sınırlı değildir. En yaygın konu web siteleri ve web uygulamaları olsa da aynı VPAT temelli şablon; yerel mobil uygulamaları, masaüstü yazılımlarını, donanım cihazlarını, hatta yazarlık araçlarını ve dokümantasyonu da kapsar.
Bir ürünü uygun kılan şey kategorisi değil, sabit ve test edilebilir bir sürümünün olmasıdır. Haftalık değişen bir SaaS ürünü bile belirli bir sürüm karşısında test edilip raporlanır; hızlı değişen bir ürünün ACR'sinin nadiren değişen bir yazılımınkine göre daha sık yenilenmesi gerekmesinin nedeni de budur.
Erişilebilirlik Uygunluk Raporlarını kimler kullanır?
Satın alma ekipleri
Sözleşme imzalanmadan önce ACR'yi tedarikçi durum tespitinin zorunlu bir parçası olarak ister; onu hoş bir ekstra değil bir geçiş kapısı sayar.
Uyum ve hukuk ekipleri
ACR'yi durum tespitinin belgesi olarak dosyasında tutar; ileride bir erişilebilirlik şikâyeti ya da denetim neyin kontrol edildiğini sorduğunda işaret edilecek bir şey olur.
Tedarikçiler ve ürün ekipleri
ACR'yi satışı kolaylaştıran bir belge olarak üretir; ne kadar erken ve dürüst hazırlanırsa o kadar az satın alma döngüsü kaybedilir.
Erişilebilirlik danışmanları ve denetçileri
Raporun arkasındaki testi çoğu zaman fiilen yürüten taraftır; ham bulguları şablonun istediği ölçüt ölçüt biçime çevirirler.
Belgenin kendisi bu okurlar arasında değişmez; değişen şey, birinin onu satın alma koşulu olarak istemesi mi yoksa satışı kapatmak için bir varlık olarak üretmesi midir.
Erişilebilirlik Uygunluk Raporu nasıl hazırlanır?
Kapsam belirleme
Raporun tam olarak hangi ürünü, hangi sürümü ve hangi platformu (web, mobil, masaüstü) kapsayacağına karar vermek. Bu kapsam sabitlenmeden test hiçbir anlam taşımaz.
Test
Ürünü, raporun atıf yapacağı standartlar altındaki her ilgili başarı ölçütü karşısında değerlendirmek. Bu genellikle otomatik taramayı, klavye ve ekran okuyucuyla yapılan elle testlerle birleştirir.
Şablonun doldurulması
VPAT şablonu en son doldurulur ve en son doldurulmak zorundadır; tablolar her ölçüt için bir uyum düzeyi ve açıklama ister, bunlar da test bulgu üretmeden var olmaz.
Sürekli revizyon
Yayımlandıktan sonra rapor tek seferlik bir teslimat değildir. Ürün, test edilmiş herhangi bir ölçütü etkileyecek kadar değiştiğinde yeniden ele alınmalıdır.
Erişilebilirlik uyum düzeyleri ne anlama gelir?
Her başarı ölçütü dört uyum düzeyinden biriyle derecelendirilir ve raporun bilgisini taşıyan asıl şey bu düzeylerdir; yalnızca WCAG'ye atıf yapılmış olması değil.
Karşılıyor
Ürün, bilinen bir istisna olmadan ölçütü tamamen karşılar; inceleyen kişi bunu o gereksinim için temiz bir geçiş sayabilir.
Kısmen Karşılıyor
Ölçütün bazı yönleri karşılanır ama hepsi değil; güvenilir bir ACR neyin eksik olduğunu okurun tahminine bırakmak yerine açıklama sütununda anlatır.
Karşılamıyor
Ölçüt hiç karşılanmaz; somut ve bilinen bir boşluğu işaret ettiği için alıcının en çok incelemesi gereken derecelendirme budur.
Uygulanamaz
Ölçüt bu ürün için geçerli değildir; örneğin ses ya da video içermeyen bir üründe altyazı gereksinimi gibi.
Her ölçütün "Karşılıyor" işaretlendiği bir rapor, ek güvenden çok ek incelemeyi hak eder. Gerçek ürünlerde neredeyse her zaman en az birkaç kısmi ya da karşılanmayan ölçüt bulunur; dolayısıyla kusursuz görünen bir karne çoğu zaman kusursuz bir üründen ziyade yeterince test edilmemiş bir raporu işaret eder.
Bir Erişilebilirlik Uygunluk Raporunda hangi bilgiler yer almalı?
Kullanışlı bir ACR'nin, okurun neyin test edildiğini ve bulguların ne kadar güven hak ettiğini bilmesine yetecek bağlamı olmalıdır; yalnızca bir geçti/kaldı tablosu yeterli değildir.
Ürün adı ve sürümü
Uyum iddiaları bir sonraki güncellemeye kendiliğinden geçmediği için, anlatılan belirli sürüm.
Rapor tarihi
Testin fiilen ne zaman yapıldığı; okura bulguların hâlâ güncel olup olmadığını söyleyen şey budur.
Kullanılan değerlendirme yöntemleri
Bulguların otomatik testten mi, elle testten mi yoksa ikisinden mi geldiği; bu bileşim raporun gerçekte ne kadar kapsamlı olduğunu belirler.
Geçerli standartlar ve hedef
WCAG, Section 508 ya da EN 301 549'dan hangilerinin karşısında test yapıldığı ve hangi düzeyin (genellikle WCAG 2.1 AA) hedeflendiği.
Ölçüt ölçüt sonuçlar
Tek bir genel hüküm değil, her başarı ölçütü için bir uyum düzeyi ve açıklayıcı not.
İletişim bilgisi
Takip soruları için adı verilmiş bir irtibat kişisi; güvenilir bir raporu şablondan ibaret bir rapordan ayıran işaretlerden biri de budur.
Bunlardan birinin eksik olması raporu mutlaka sahtekâr yapmaz ama değerlendirmesini zorlaştırır; okur, derecelendirmelerin ne zaman ve nasıl üretildiğini bilmeden onlara ne kadar güveneceğine karar veremez.
Erişilebilirlik Uygunluk Raporunun faydaları nelerdir?
Alıcılar için: incelenecek somut bir belge
Satın alma ekibine, tedarikçinin sözlü güvencesine dayanmak yerine sözleşme imzalanmadan önce isteyip inceleyebileceği bir belge sunar.
Alıcılar için: riskin öne çekilmesi
Tedarikçi karşılaştırması sırasında bulunan bir boşluk, kurum sonuçlarına katlanmak zorunda kaldıktan sonra değil, satın almadan önce gündeme getirilebilir.
Tedarikçiler için: daha kısa satış döngüleri
Erişilebilirlik belgelendirmesini politika gereği isteyen alıcılarda; rapor son teslim baskısı altında toplanmak yerine hazır biçimde devredilir.
Tedarikçiler için: iç kayıt
Gerçekte neyin test edildiğine dair bir kayıt oluşturur; dışarıdan herhangi bir talep olmasa bile ürün ekibinin kendi yol haritası için yararlıdır.
Adı konması gereken bir denge: ACR yalnızca test edildiği sürümü ve kapsamı yansıtır. Sık güncelleme yayımlayan ama ACR'sini nadiren yenileyen bir tedarikçi, alıcılara güncel görünen ama satın alacakları ürünü artık anlatmayabilecek bir belge vermiş olur.
Sık sorulan sorular
Tam olarak değil — VPAT boş şablondur, ACR ise belirli bir ürün için doldurulmuş hâlidir. Günlük konuşmada insanlar tamamlanmış raporu kastederek sık sık "VPAT" der ve bu kısaltma genellikle zararsızdır; ancak biri doldurulmamış bir şablonu uyum kanıtı olarak kabul ettiği anda ayrım önem kazanır.
Hiçbir yasa bu adla bir ACR üretmeyi doğrudan zorunlu kılmaz ama pratik tablo yargı bölgesine ve alıcıya göre değişir. Section 508, ABD federal kurumlarının erişilebilir BİT satın almasını zorunlu kılar ve tedarikçilerden fiilen uyumu belgelemesini bekler; ACR biçimi de buradan doğmuştur. Federal satın almanın dışında gereklilikler sektöre ve bölgeye göre değişir; bu yüzden ilgili alıcıya uygulanan satın alma kurallarını kontrol etmekte yarar vardır.
WCAG, Section 508 ya da EN 301 549 ölçütleri karşısında doğru test yapacak uzmanlığa sahip olduğu sürece tedarikçinin kendi ekibi bir ACR hazırlayabilir. Birçok kurum bunun yerine bağımsız bir erişilebilirlik danışmanı ya da test firması kullanır; çünkü üçüncü taraf testi, iç ekibin öz değerlendirmesini kendi başına doğrulayamayan alıcılar için daha güvenilirdir.
ACR, ürün daha önce test edilmiş herhangi bir ölçütü etkileyecek kadar değiştiğinde güncellenmelidir; yeni bir özellik, yeniden tasarlanmış bir bileşen ya da platform değişikliği bulguları kaydırabilir. Bir yıl ya da daha eski bir sürümü anlatan rapor, alıcıya bugün satın alacağı şey hakkında pek bir şey söylemez.
Hayır — ACR, tek bir andaki test sonucunu belgeler; ürün değişmeye devam ettikçe uyumlu kalacağını garanti etmez. Ayrıca her sayfanın ya da özelliğin aynı derinlikte test edildiğini de garanti etmez; güvenilir bir raporda değerlendirme yöntemleri bölümünün önemli olmasının nedeni budur.
Evet — ACR biçimi ABD federal satın almasından doğmuş olsa da özel sektör alıcıları, eğitim kurumları ve kurumsal tedarikçi risk ekipleri artık federal kurumlarla aynı nedenle onu istiyor: genel bir erişilebilirlik iddiası değil, somut ve denetlenebilir bir belge olduğu için.
