EAA ve WCAG: Temel Farklar Nelerdir?

Avrupa Erişilebilirlik Yasası (EAA) bir AB direktifidir. Belirli ürün ve hizmetler için yasal erişilebilirlik gereklilikleri belirler. Web İçeriği Erişilebilirlik Yönergeleri (WCAG) ise teknik kriterlerdir. Web sitelerini, mobil uygulamaları ve dijital içeriği engelli kullanıcılar için erişilebilir kılmaya yardımcı olur.

Kısacası EAA yasal yükümlülüğü tanımlar, WCAG ise bu yükümlülüğü karşılamak için pratik kriterler sunar. EAA kapsamındaki işletmeler önce yasanın kapsamını ve kendilerine uygulanan ulusal mevzuatı değerlendirmelidir. Ardından uyumluluğu desteklemek için EN 301 549 gibi teknik standartları kullanabilirler.

Avrupa Erişilebilirlik Yasası (EAA) Nedir?

Avrupa Erişilebilirlik Yasası’nın resmi adı Direktif (AB) 2019/882'dir. Avrupa Birliği genelinde belirli ürün ve hizmetler için ortak erişilebilirlik gereklilikleri belirler. Gereklilikler 28 Haziran 2025'ten beri uygulanır. Direktif, engelli bireylerin karşılaştığı engelleri azaltmayı ve AB pazarındaki erişilebilirlik kurallarını uyumlaştırmayı amaçlar. Kapsamdaki işletmeler yükümlülüklerini değerlendirmeli ve erişilebilir dijital deneyimler için EN 301 549 ile WCAG gibi teknik standartlardan yararlanmalıdır.

EAA ile WCAG Arasındaki Temel Farklar Nelerdir?

EAA ile WCAG karşılaştırması, yasal yükümlülük ile teknik yönerge arasındaki farka dayanır. EAA, AB pazarındaki belirli ürün ve hizmetler için gereklilikler belirler. WCAG ise erişilebilir dijital içerik için teknik kriterler tanımlar. İkisinin birlikte nasıl çalıştığını bilmek, işletmelerin uyumluluk çalışmalarını planlamasına yardımcı olur.

• Amaç: EAA yasal gereklilikler belirler. WCAG test edilebilir erişilebilirlik kriterleri sunar.
• Kapsam: EAA belirli ürün ve hizmetleri kapsar. WCAG web içeriğini ve dijital deneyimleri ele alır.
• Uyumluluk: WCAG’ye uygunluk EAA uyumluluğunu destekleyebilir, ancak garanti etmez.
• Denetim: EAA ulusal mevzuat aracılığıyla uygulanır. WCAG ise yasaların ve standartların atıfta bulunabileceği teknik bir yönergedir.
• Uygulama: İşletmeler önce EAA yükümlülüklerini belirlemeli, ardından erişilebilirliği EN 301 549 gibi standartlara göre değerlendirmelidir.

EAA ve WCAG Kapsam ve Yasal Gereklilikler Açısından Nasıl Ayrılır?

EAA, AB’deki belirli ürün ve hizmetler için yasal gereklilikler belirler. Her üye devlet bu gereklilikleri kendi ulusal yasasıyla uygular. WCAG ise bir yasa değildir. Erişilebilir dijital içerik için teknik kriterler sunar. İşletmeler kendilerine uygulanan yasal yükümlülükleri belirlemeli ve uyumluluğu desteklemek için ilgili standartları kullanmalıdır.

EAA ve WCAG Teknik Kriterler Açısından Nasıl Ayrılır?

WCAG, dijital içerik için test edilebilir kriterler tanımlar. Klavyeyle gezinme, metin alternatifleri ve renk kontrastı bu kriterlere örnektir. EAA ise kapsamdaki ürün ve hizmetler için daha geniş yasal kurallar belirler. EN 301 549 bu ikisinin arasında yer alır. Bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT) erişilebilirliği için teknik gereklilikler sunar ve Avrupa gerekliliklerine göre değerlendirmeyi destekler. İşletmeler ilgili WCAG kriterlerini, kendilerine uygulanan yasal yükümlülüklerle birlikte değerlendirmelidir.

WCAG Uyumluluğu EAA Uyumluluğunu Garanti Eder mi?

Hayır. WCAG uyumluluğu EAA uyumluluğunu otomatik olarak garanti etmez. WCAG kriterlerini karşılamak dijital erişilebilirlik açıklarını kapatmaya yardımcı olur. Ancak EAA, web sitesi erişilebilirliğinin ötesine geçen gereklilikler de içerir. Ürün tasarımı, destek hizmetleri ve erişilebilirlik bilgileri bunlara örnektir. EAA gerekliliklerini karşılamak için işletmeler ulusal mevzuatı, EN 301 549 gibi standartları ve ürün veya hizmetlerine özgü yükümlülükleri incelemelidir.

WCAG 2.1 AA ile WCAG 2.2 AA Nasıl Karşılaştırılır?

Öne çıkan nokta: WCAG 2.2 AA, WCAG 2.1 AA’nın üzerine kuruludur. Kuruluşlar, tabi oldukları mevzuatın, sözleşmelerin veya standartların hangi sürümü gerektirdiğini kontrol etmelidir. WCAG’ye uygunluk tek başına EAA uyumluluğunu garanti etmez.

EN 301 549'un EAA ve WCAG ile İlişkisi Nedir?

EN 301 549, erişilebilir bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT) için bir Avrupa standardıdır. Web sitelerini, yazılımları, dijital belgeleri ve donanımları kapsar. Web içeriği için WCAG kriterlerini içerir ve diğer BİT ürünleri için ek gereklilikler belirler. Bu standartlar birlikte kuruluşların dijital erişilebilirliği değerlendirmesine yardımcı olur. Yine de işletmeler, EAA ve ulusal mevzuat kapsamındaki yükümlülükleri için hangi sürümün geçerli olduğunu doğrulamalıdır.

Hangi Dijital Ürün ve Hizmetler EAA Gerekliliklerini Karşılamalı?

EAA, AB’deki tüketicilere sunulan belirli ürün ve hizmetler için geçerlidir ve ağırlıklı olarak özel sektörü kapsar. Kamu sektörüne ait web siteleri ve uygulamalar ayrı bir düzenlemeye, Web Erişilebilirliği Direktifi (AB) 2016/2102'ye tabidir. Kapsamdaki alanlar arasında e-ticaret, tüketici bankacılığı, elektronik iletişim, görsel-işitsel medyaya erişim, e-kitaplar, yolcu taşımacılığı ve bilgisayar, akıllı telefon ve self-servis terminal gibi tüketici cihazları yer alır. EAA her web sitesi veya uygulama için otomatik olarak geçerli değildir. Ayrıntılı bilgi için EAA kimleri kapsar yazımıza göz atın.

EAA ve WCAG Uyumluluğu Nasıl Kontrol Edilir?

Otomatik taramaları, manuel testleri ve yardımcı teknoloji testlerini birlikte kullanın. Otomatik araçlar yaygın sorunları hızla bulur. Manuel değerlendirme ise taramaların gözden kaçırdığı engelleri ortaya çıkarır. İşletmeler ilgili WCAG kriterlerine göre test yapmalı, yasal gerekliliklerini incelemeli ve sorunları etkisine göre önceliklendirerek düzeltmelidir.

• Otomatik tarama yapın: Eksik alternatif metin, düşük renk kontrastı ve form etiketi hataları gibi sorunları tespit edin.
• Manuel test yapın: Klavyeyle gezinmeyi, odak sırasını, görünür odağı ve etkileşimli bileşenleri kontrol edin.
• Ekran okuyucuyla test edin: Temel kullanıcı akışlarını NVDA, JAWS veya VoiceOver ile değerlendirin.
• Gereklilikleri inceleyin: İlgili WCAG başarı kriterlerini, EN 301 549 maddelerini ve EAA yükümlülüklerini kontrol edin.
• Düzeltin ve yeniden test edin: Engelleri etkisine göre önceliklendirin, düzeltin ve tekrar test edin.

Önemli: Otomatik bir denetleyici tek başına EAA uyumluluğunu doğrulayamaz. Güvenilir bir değerlendirme; teknik testleri, insan değerlendirmesini ve yasal gerekliliklerin incelenmesini birlikte içerir.

EAA ve WCAG Uyumluluk Kontrol Listesinde Neler Olmalı?

Bir EAA uyumluluk kontrol listesi, yasal yükümlülükleri ekibinizin test edebileceği gerekliliklere dönüştürür. EAA, WCAG’yi doğrudan adlandırmaz. Uygulamada temel teknik referans, WCAG 2.1 AA’yı içeren EN 301 549'dur. EAA ile uyumlu yeni bir sürümün WCAG 2.2'ye atıfta bulunması beklenir.

• Kapsamınızı doğrulayın: Ürün veya hizmetlerinizin EAA kapsamında olup olmadığını ve bir istisnanın geçerli olup olmadığını kontrol edin.
• WCAG 2.1 AA’yı temel alın: Temel kullanıcı akışlarını EN 301 549 ve WCAG’ye göre test edin. Gelecekteki standart güncellemelerine hazırlanmak için WCAG 2.2 AA’yı hedefleyin.
• Eksiklikleri denetleyin: Otomatik taramaları manuel ve ekran okuyucu testleriyle birleştirin.
• Engelleyici sorunları önceliklendirin: Görsel sorunlardan önce ödeme, giriş ve form adımlarındaki engelleri giderin.
• Temel özellikleri kontrol edin: Metin alternatiflerini, klavye erişimini, görünür odağı, renk kontrastını, altyazıları ve erişilebilir formları doğrulayın.
• Erişilebilirlik bilgilerini yayımlayın: Hizmetinizin gereklilikleri nasıl karşıladığını genel şartlarınızda veya eşdeğer bir belgede açıklayın.
• Desteği erişilebilir kılın: Yardım kanallarının, dokümantasyonun ve müşteri hizmetlerinin engelli kullanıcılar için kullanılabilir olduğundan emin olun.
• İzleyin ve yeniden test edin: Her sürümden ve tasarım değişikliğinden sonra yeniden test yapın.

EAA’ya Uymamanın Yaptırımları Nelerdir?

EAA gereklilikleri 28 Haziran 2025'ten beri uygulanır. Direktifin 30. maddesine göre her üye devlet yaptırımları kendi ulusal yasasıyla belirler. Bu yaptırımlar etkili, orantılı ve caydırıcı olmalıdır. Sonuçlar arasında para cezaları, düzeltici önlem kararları veya uyumsuz ürün ve hizmetlere yönelik kısıtlamalar yer alabilir.

EAA Para Cezalarını Hangi Faktörler Belirler?

• İhlalin ciddiyeti: Yetkili makamlar uyumsuzluğun kapsamını ve ciddiyetini dikkate alır.
• Etkilenen ürün sayısı: Uyumsuz ürün veya hizmetlerin sayısı cezayı etkileyebilir.
• Etkilenen kişi sayısı: Cezalar, uyumsuzluğun kaç kişiyi etkilediğini yansıtabilir.
• Ulusal mevzuat: Ceza tutarları ve süreçler AB ülkeleri arasında farklılık gösterir.

Yetkili makamlar, işletmelerin erişilebilirlik sorunlarını belirli bir süre içinde gidermesini de isteyebilir.

EAA, WCAG, ADA ve AODA Nasıl Karşılaştırılır?

EAA, WCAG, ADA ve AODA erişilebilirlikte farklı roller üstlenir. EAA, AB’de belirli ürün ve hizmetler için yasal gereklilikler belirler. Engelli Amerikalılar Yasası (ADA), engellilere yönelik ayrımcılığı yasaklayan bir ABD medeni haklar yasasıdır. AODA, Kanada’nın Ontario eyaletinde erişilebilirlik gereklilikleri belirler. WCAG ise dijital içerik için uluslararası teknik yönergeler sunar. Birden fazla pazarda faaliyet gösteren işletmeler her pazarda geçerli yasaları belirlemelidir.

• EAA ve WCAG: WCAG dijital erişilebilirliği değerlendirmeye yardımcı olur, ancak WCAG’ye uygunluk tek başına EAA uyumluluğu sağlamaz.
• EAA ve ADA: İkisi de engelli erişimini ele alır, ancak kapsamları, yükümlülükleri ve denetim yöntemleri farklıdır.
• ADA ve WCAG: WCAG’ye, eyalet ve yerel yönetimler için çıkarılan ADA Title II web kuralı gibi belirli düzenlemelerde atıfta bulunulur.
• AODA ve WCAG: AODA, kapsamdaki kamuya açık web sitelerinin ve web içeriğinin belirtilen istisnalarla birlikte WCAG 2.0 AA düzeyini karşılamasını şart koşar.

EAA ve WCAG Dijital Erişilebilirlik İçin Neden Önemlidir?

EAA ve WCAG, web erişilebilirliğini pratik bir öncelik haline getirir. EAA kapsamdaki ürün ve hizmetler için yasal gereklilikler belirler. WCAG ise ekiplerin gezinme, klavye erişimi, renk kontrastı ve diğer temel özelliklerdeki engelleri bulmasına yardımcı olur. İkisi birlikte dijital hizmetlere eşit erişimi destekler ve daha fazla kullanıcı için kullanılabilirliği artırır.